|
| Praag |
Praag (Tsjechisch: Praha; Duits: Prag) is de hoofdstad van Tsjechië en vormt
tevens een Tsjechische regio. Voordien was het de hoofdstad van Tsjechoslowakije.
Geografisch
Praag telt anno 2006 1.170.000 inwoners, en heeft een oppervlakte van 496 km˛.
Er heerst, net zoals in de rest van het land, een landklimaat. In de zomer is
het er heter dan bij ons (in juli gemiddeld 32°), en de winters zijn er kouder
en langer. Praag ligt vrijwel centraal in het land aan de Moldau, oftewel de
Vltava, zoals de rivier in het Tsjechisch heet. Praag is gelegen op heuvels, op
een hoogte van gemiddeld 187 m.
Geschiedenis
Reeds in 880 werd er in Praag een burcht gesticht door hertog Bořivoj van de
dynastie der Premysliden. Deze burcht lijkt echter helemaal niet op de huidige
Praagse burcht. Het is onder andere via deze dynastie dat het christendom tot in
deze streken komt.
In de 10e eeuw werden de funderingen gelegd van de St.-Vitus-rotonde en de
burcht Vyšehrad.
In de 12e eeuw (1172) werd de eerste stenen brug gebouwd over de Moldau, zijnde
de Judith-brug. Deze stortte echter in 1341 in tijdens overstromingen. Gedurende
16 jaar bleven de beide oevers gescheiden.
In de 13e eeuw werden de Oude Stad (1231) en de Kleine Zijde (1257) gesticht.
De 14e eeuw was voor Praag een Gouden Eeuw. In deze eeuw vond veel van de pracht
van de stad zijn oorsprong. In 1320 werd het gebied rond de burcht omgedoopt tot
Hradcany, oftewel ‘Burchtgebied’. Het oude stadhuis, waar nu enkele restaurants
en een taverne gevestigd zijn, werd in 1338 gebouwd. De Judith-brug stortte in
deze eeuw weliswaar in, maar in 1357 werd begonnen met de bouw van de Karelsbrug
(Karlův most). De Nieuwe stad werd in 1348 gesticht, en in datzelfde jaar werd
de Karelsuniversiteit gesticht door Karel IV. Er werd begonnen met de bouw van
de St.-Vitus-kathedraal. De stad telde toen ongeveer 40.000 inwoners en behoorde
daarmee tot de grootste steden van Europa.
Ten gevolge van de Hussietenoorlogen (1419 – 1437) werden vele historische
monumenten vernietigd, en de burcht raakte in verval.
De 16e eeuw maakte Praag een enorme bloei mee, die men ook wel kan aanduiden als
een Gouden Eeuw. De burcht werd heropgebouwd in renaissance-stijl, en er werden
delen aan toegevoegd, waaronder de tuinen. Op het eind van deze eeuw verhuisde
de koning, Rudolf II, weer naar Praag, na een afwezigheid van 57 jaar. Praag
werd het centrum van de wetenschap, en kreeg de bijnaam ‘Magisch Praag’. Onder
de wetenschappers die in die periode naar Praag kwamen, behoorde onder andere
Johannes Kepler. De stad had toen 80.000 inwoners, een aantal dat zij pas twee
eeuwen later weer opnieuw zou bereiken.
In de 17e eeuw kende Praag weer onrust. De protestanten kwamen in opstand in
1618. Nadat ze in 1620 verslagen werden, begon een donkere periode. Praag
verloor aan belang, en de burcht raakte weer in verval.
Het huidige Praag ontstond in 1784, toen vier stadjes werden verenigd door Jozef
II:
Hradcany (Hradschin), de burchtwijk op de linkeroever van de Moldau,
Malá Strana (Kleinseite) de Kleine Zijde, ten zuiden ervan,
Staré Město (Altstadt) de Oude Stad, op de rechteroever van de Moldau, en,
Nové Město (Neustadt) de Nieuwe Stad, ten zuidoosten van de Oude Stad.,
Wolfgang Amadeus Mozart bezocht in die tijd enkele malen Praag. Zijn opera Don
Giovanni had hier zijn premičre.
Onder de industriële revolutie van de 19e eeuw kende Praag een bloeiperiode. Een
spoorweglijn werd in 1845 geopend, en de groeiende industrie in de stad trok de
mensen aan. Een volksverhuizing kwam op gang. Onder andere de Josefov-wijk werd
in 1850 aan de stad toegevoegd. Net als andere gebieden in die tijd kende Praag
een opleving van nationalisme, in 1848 brak een revolutie uit tegen de
Oostenrijkse overheersing.
In 1868 werd het nationale theater geopend, en in 1890 het nationaal museum.
In 1918 viel het polyethnische Oostenrijk-Hongarije uiteen. Praag werd de
hoofdstad van een onafhankelijk Tsjechoslowakije. Tijdens het interbellum
onderhield Praag nauwe banden met Parijs.
In de Tweede Wereldoorlog werden vrijwel alle Praagse joden gedeporteerd,
ongeveer 77.000 mensen.
In mei 1945 wisten de inwoners van Praag zichzelf te bevrijden van de nazi's
tijdens een gewapende opstand die werd ondersteund door een pantserdivisie van
het Russisch Bevrijdingsleger (ROA) dat tot dan toe aan Duitse zijde had
gevochten. Nadat de strijd gestreden was trok het Rode Leger de stad binnen.
Praag kwam ongeschonden door vele oorlogen, waaronder de Tweede Wereldoorlog,
waardoor de stad bijzonder rijk is aan architectuur uit verschillende
stijlperioden: gotiek, barok, Jugendstil, kubisme e.a. De stad dankt aan deze
rijkdom haar bijnaam Zlatá Praha of Zlaté Město: Gouden Praag of Gouden Stad.
Een andere bijnaam is Stad van de Honderd Torens.
Bij de eerste verkiezingen na de oorlog werden de communisten met 38% de
grootste partij van het land. In een staatsgreep in 1948 grepen ze de macht in
Tsjechoslowakije.
Alexander Dubček streefde in 1968 een communisme met een menselijk gezicht na.
Dat humane socialisme kwam tot een hoogtepunt in de Praagse Lente. De Russische
troepen, samen met troepen van 4 andere Warschaupact leden, vielen
Tsjechoslovakije binnen, en maakten een einde aan de Praagse lente op 21
augustus 1968. De Tsjechen en Slowaken moesten tot 1989 wachten vooraleer de
Fluwelen Revolutie een einde maakte aan het communisme in hun land. Op 1 januari
1993 viel het land uiteen in Tsjechië en Slowakije. Praag is sindsdien de
hoofdstad van de nieuwe Tsjechische Republiek.
Toerisme
Gezicht op Praag,
De wisseling van de wacht bij het paleis in Praag trekt altijd veel toeristen.
Het astronomisch uurwerk. Ieder uur bewegen de poppetjes, en komen achter de
luikjes boven het uurwerk (niet te zien op de foto) de apostelen voorbij.,
Tynkerk,
Kruittoren,
Zicht op Praag (westoever). Op de heuvel ligt de burcht met de St.
Virtuskathedraal.,
Momenteel is Praag een toeristische trekpleister. Voor de toeristen zijn er vele
(oude en nieuwe) bezienswaardigheden, grote winkelstraten, en daarnaast komen
velen om in de voetsporen te treden van één van Praags bekendste inwoners: de
schrijver Franz Kafka.
Met de auto is Praag gemakkelijk bereikbaar. Daarnaast is er een vliegveld, en
kan men de stad per (nacht)trein of touringcar bereiken. De binnenstad zelf is
wat minder geschikt voor autoverkeer, maar het netwerk van trams en metro
functioneert prima.
Bezienswaardigheden
Oude raadhuis met astronomisch uurwerk.,
Tynkerk.,
Nationaal Museum, vooral voor liefhebbers van mineralen, fossielen en opgezette
dieren. Er is ook een grote collectie meteorieten.,
Karelsbrug. Het drukste punt van Praag met stalletjes van kunstenaars en
handelaren aan weerszijden.,
St.-Nicolaaskerk,
Strahov-klooster en haar bibliotheek,
De Praagse burcht aan de westzijde van de Moldau op een heuvel gelegen. Vandaar
een prachtig uitzicht op de Moldau en de vele bruggen. In deze burcht staat
eveneens de bekende Sint-Vituskathedraal.,
Wenceslasmonument en dicht daarbij het monument voor Jan Palach.,
De oude joodse wijk met veel jugendstil gebouwen en indrukwekkende oude
synagogen. In de Pinkassynagoge zijn de namen van de meer dan 77.000 Tsjechische
joden die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn gedeporteerd en vermoord in de
muren gegraveerd. De joodse begraafplaats laat zien hoe zuinig men moest omgaan
met grondgebruik in het getto van destijds. Het joods museum ligt in de joodse
wijk verspreid over verschillende synagogen, waaronder de oudste synagoge van
Centraal-Europa, de Oud-Nieuw ofwel Staranova-synagoge, die nog in gebruik is
door de Joodse Gemeente van Praag. De Jubileumsynagoge in de Jeruzalemska-straat,
vlakbij het centraal station, is een niet tot het museum behorend maar bijzonder
mooi gebouw.,
Het Strahovstadion, met plaats voor 220.000 bezoekers het grootste stadion ter
wereld.,
Leuk om te bezoeken
Het Gouden Straatje: een klein straatje binnen de burcht, het wordt zo genoemd
omdat er destijds alchemisten zouden hebben gewoond die goud konden maken.
Volgens de legende woonden er goudsmeden en alchemisten. Franz Kafka verbleef
gedurende twee maanden in het huisje nummer 22 en zijn werk ligt meertalig in de
etalage. En in een huisje dat nu niet meer bestaat heeft de dichter en
Nobelprijswinnaar Jaroslav Seifert gewoond. Het straatje kent daarnaast veel
pittoreske huisjes die tegenwoordig vooral gebruikt worden voor
souvenirwinkeltjes. In een aantal huisjes zijn nu musea gevestigd, onder meer
met allerlei harnassen en wapens uit de Middeleeuwen.,
Petrin-heuvel: een heuvel met een park waarvan je een goed uitzicht over de stad
hebt. Op deze heuvel staat een uitzichttoren die qua vorm aan de Eiffeltoren
doet denken, en ook evenhoog is! Tenminste, men rekent de heuvel waar de 65
meter hoge toren op staat wel mee... Wie de stad vanuit de toren wil bezichtigen
dient daarvoor 299 treden te bestijgen, of de kabelbaan te nemen.,
Café Slavia: vroeger kwam hier de Praagse intelligentia en kunstenaarswereld.
Tegenwoordig heeft het wat van z'n allure verloren, maar het is nog steeds een
stijlvolle plek om iets te drinken.,
Café U Fleků: Een café dat zijn eigen bier brouwt dat uitsluitend hier
geschonken wordt.,
Vesting Vyšehrad met hoge muren en poorten.,
Bekende inwoners
Geboren in Praag
Rabbi Löw (ca. 1525), rabbi, talmoedkenner en filosoof,
Wilhelm Steinitz (17 mei 1836), Oostenrijks schaker,
Karl Kautsky (18 oktober 1854), politiek filosoof,
Emil Orlik (21 juli 1870), schilder, etser en lithograaf,
Franz Kafka (3 juli 1883), Duits schrijver,
Max Brod (27 mei 1884), schrijver,
Jaroslav Heyrovský (20 december 1890), wetenschapper,
Václav Havel (5 oktober 1936), schrijver en president van Tsjechoslowakije en
Tsjechië,
Madeleine Albright (15 mei 1937), Amerikaans politica,
Václav Klaus (19 juni 1941), president van Tsjechië,
Jan Kodes (1 maart 1946), tennisser,
Martin Šimek (7 november 1948), tenniscoach en publicist,
Martina Navrátilová (18 oktober 1956), tennisster,
Alex Baumann (21 april 1964), zwemmer,
Petr Korda (23 januari 1968), tennisser,
Jan Koller (30 maart 1973), voetballer,
Ondrej Sosenka (9 december 1975), wielrenner,
Klára Koukalová (24 februari 1982), tennisster,
Ivo Minar (21 mei 1984), tennisser,
Gewoond in Praag
Tycho Brahe (Knudstrup 14 december 1546), Deens astronoom,
Jacobus Gallus (Ribnica 31 juli 1550), Sloveens componist,
Wolfgang Amadeus Mozart (Salzburg 27 januari 1756), componist,
Christian Doppler (Salzburg 29 november 1803), Oostenrijks wis- en natuurkundige
Matija Majar (Wittenig bei Görtschach 7 februari 1809), Sloveens priester,
etnograaf en taalkundige,
Ernst Mach (Chirlitz 18 februari 1838), Oostenrijks natuurkundige en filosoof
Leos Janácek (Hukvaldy 3 juli 1854), componist,
Anton Rintelen (Graz 15 november 1876), Oostenrijks politicus,
Albert Einstein, (Ulm 14 maart 1879), Duits/Zwitsers/Amerikaans natuurkundige
Babrak Karmal (Kamari 6 januari 1929), president van Afghanistan,
|
|
|